Hubert Korneliszoon Poot-film door de cineast Frans van de Staak (1973)

Impressie van vertoning Hubert POOT-film (10 gedichten) van de cineast Frans van de Staak in het Nederlands Seminarium d.d. 4 juni 1976 te Amsterdam.

Hubert Korneliszoon Poot 1689-1733

Het betreft een werkgroep studenten Nederlands 18. Eeuw. Uit de korte discussie - wegens een receptie elders in het Seminarium - bleek dat het doel van de film was... de film! Een zekere voorkennis van de Poot wel is aanwezig geacht daar hij anders licht als een woordenbrei wordt ervaren.

Dit impliceert dus een gemotiveerd en gespecialiseerd publiek en op de vraag of de film ook voor zeg "arbeiders" kan worden vertoond, antwoordt Frans van de Staak: "Waarom niet?" De natuurbeelden - soms ongelofelijk rijke beelden - zijn wel conform de woordenpracht van Poot (die soms wel forceert doch evenzeer geniale momenten heeft), zodat een dimensie méér dan tekst alleen wordt bereikt. Over de houdingen van de acteur (Donald de Marcas) was men zeer onthutst. Hoe namelijk op te vatten? Frans van de Staak stelt na enig aandringen uit de zaal dat beslist géén symboolfunctie bedoeld is, al­hoewel sommige standen dit doen vermoeden, zoals bij tekst "tegenvoeters" - houding "bukken". Statische beelden hebben de overhand. Waarom dan zo weinig beweging? Indien dit laatste wèl, zou de tekst minder op de voorgrond komen. De discussieleider maakt een grapje dat "rechtse" filmers ongetwijfeld als achtergrond Muiderslot - antiek en kaarslicht gekozen zouden hebben (denk eens aan Willy van Hemert), hetgeen de heren studenten appreciëren met innemend gegrinnik. Een achtergrond als de Bijlmer is echter weer (te) apert, volgens Frans van de Staak. Waarom in de film eens een groepje willekeurige mensen (passanten) uit het landschap een poosje moeten toeschouwen, laat FvdS aanvankelijk onbeantwoord - de heren studenten moeten immers discussiëren... - en het modieuze begrip "Verfremdungseffekt" valt derhalve wegens het niet te rijmen beeld + Poottekst. Irrationeel? (Of zijn wij überrationell?). De discussieleider, die bepaald wel ruggespraak met de cineast gehad moet hebben, besluit met een volzin dat 'het jezelf uit vaste patronen timmeren (!) best een zwaarwegend motief in de film moet zijn en Frans van de Staak beaamt dit door een opmerking dat juist om dìe reden het vermaarde Endymion-gedicht werd gedesavoueerd (dat iedereen wel kent van school), en vergelijkt deze korte bijeenkomst met een discussie bij een Utrechts gezelschap van studenten waarbij deels enthousiast werd gereageerd door de houdingen als symbool te interpreteren en deels woedend aangezien de 18. Eeuw zo gefilmd als verguizing wordt gezien. Onder het weglopen van de een na de ander houdt een op het oog te zien ouderejaars student een hemelschreiend kwekbetoog over de 18.-eeuwse Emblemata en geeft daarmee blijk zijn lesje goed geleerd doch van de film niets begrepen te hebben!

Tien gedichten van Hubert Cornelisz. Poot - 1973, kleur, 16mm, 30 min. Camera Jaap de Jonge, geluid Harm v/d Maat, acteur Donald de Marcas. Eigen productie.

Amsterdam, 4 juni 1976

---

PS: Later heeft Frans van de Staak mij toevertrouwd, dat de - inmiddels overleden - grootste Poot-kenner in Nederland, de heer Dr. C.M. Geerars - hem de hoogste lof heeft toegezwaaid!

Hubert Korneliszoon Poot - Groningen/Castricum: Bouma/Hagen, 1979. Herdruk. VI, 527 p

Zie ook recentie N.R.C. - Handelsblad d.d. 29 oktober 1975.

Gescand 17-6-2017

Aha, ik kocht het Poot-boekje (Pantheon) in boekwinkel Bas Leidsestraat op 28-6-1976.

Spiegelzaal en Zondagochtendconcert Concertgebouw Kamerorkest o.l.v. Stefan Vladar op 21 mei 2017

Spiegelzaal
Altijd een gezellige bijeenkomst, rechtstreeks op de radio. Hans van den Boom die altijd een vriendelijke presentatie verschaft.

Hans van den Boom

Niek Baar, 26,
speelde zich al in voor de starttijd van 11:03. Hij heeft net een belangrijke prijs gewonnen. Een passacaglia welke lang duurt: Heinrich von Bibers violin solo uit de Rosenkranz-sonata.. Niek heeft in bruikleen een viool uit Cremona (1729). Zijn zelfverzekerdheid is duidelijk zichtbaar.

Niek Baar

Niek Baar

Anna Fedorova (piano) & Friends,
artistiek leider van het Internationaal Kamermuziekfestival Ede, de stad waar Hans van den Boom op wees, die gelukkigste inwoners van Nederland heeft. Wie had gedacht dat in die plaats een Internationaal Kamermuziekfestival zal plaatsvinden! Ze speelde gedeelden uit Die Forellen wat in de Spiegelzaal een formidabel geluidsvolume opleverde.

Anna Fedorova

De klarinettiste Heleen Oomen,
met Lestari Scholtes piano. Het eerste deel van Poulencs Klarinetsonate.

Heleen Oomen

Pianoduo Scholtes/Janssens,
met gedeelten uit Moessorgski's Schilderijen van een tentoonstelling in de versie vierhandig. Scholtes had de rechter baspartij en wist op het juiste moment met haar vrouwenhandjes danig te rammen. Het was een oorverdovend spektakel en niet echt muzikaal.

Scholtes/Janssens

Hinderlijk was het geluid vanaf de openstaande zaaldeuren.


Zondagochtendconcert
Toen wij in de concertzaal betraden was deze al nagenoeg gevuld. We konden onze plaatsen snel vinden, doch dan viel op dat er op het podium geen vleugendeksel wees in onze richting, plaatsen die ik juist hiervoor gekozen had! Er was in het geheel geen deksel, de vleugel was open en plat en stond middenvooraan in het orkest. Het resultaat was er ook naar: niet een pianoconcert zoals we gewend zijn maar eerder  een orkest met piano! Beide verschaften een ruimtelijk geluid zonder dat de piano op de voorgrond trad. Deze was wel veelal solo maar dan nog een vagere klank dan anders.
Gelukkig dat de piano er is, op zaterdagmiddag was de pianolift defect en moest zelfs een pianowerk van Wolfgang Rihm worden gecanceld!

Concertgebouw Kamerorkest

Mozarts 12^e Pianoconcert in A, KV 414 uit 1782 was best fijn om te beluisteren. Stefan Vladar (52) dirigeerde met handen en schouders. Als Vladar met de muziek meespeelt hoor je de piano echter niet.


Schuberts impromptu in Ges, alleen door Stefan Vladar.

De piano wordt in de linkerhoek geschoven.

Beethovens Strijkkwartet in F, Op. 95, "Serioso" uit 1810 in de versie van Gustav Mahler voor strijkorkest. Michael Waterman arrangeerde deze versie en voegde er een contrabaspartij aan toe. Als geheel geeft dit ensemble een volume geschikt voor de grote concertzaal.

Concertgebouw Kamerorkest

We hadden allen bewondering voor het vakmanschap van de dirigent/solist en het applaus was er ook naar. Hij gaf het fraaie bouquet aan de concertmeesteres.

Buiten
Mooi weder, zon en vele mensen. Ik wilde het concertgebouw fotograferen dat ik zovele malen alleen in de avond heb gezien maar nu in de volle zon.
Voorbij liep 'n Hongaarse die veel van Goulash af weet.

Lees eens De Tsjech.

Alisa Weilerstein met Dmitri Sjostakovitsj Celloconcert nr.1 in Es, op. 107 (1959) Concertgebouw 13 mei 2017

Het is de derde keer dat ik Alisa Weilerstein hoor en zie optreden in het Concertgebouw te Amsterdam: 

De Amerikaanse celliste Alisa Weilerstein in het Concertgebouw te Amsterdam op 16 maart 2015

Alisa Weilerstein met het EUYO op 13 augustus 2015 in het Koninklijk Concertgebouw te Amsterdam

 

 Maar voor het zover is heb ik nog enige belevenissen:
1. Wandeling Museumplein.
2. Half uur wachten
3. Interview met Joshua Weilerstein.
4. Celloconcert van Sjostakovitsj.
5. Ontmoeting in de Spiegelzaal.
6. Wandeling om bij te komen.
7. De Radio-opname
8. Toekomst

1. Wandeling Museumplein.
Ik was een uur te vroeg, gedacht dat voornoemd interview eerder zou plaatsvinden. Maar een uur wachten in de hal is me te saai zodat ik een half uurtje ging wandelen over het Museumplein. Er ontstond een zekere oploop van belangstellenden voor een zangmanifestatie. Aldaar waren meerdere Nederlandse vlaggen te zien, Indische mensen en zittende vrouwen die op gedempte toon zongen met 'n vlag in hun midden en met begeleiding van een recorder orkestje. Ontzettend veel gefotografeer en gefilm. Ik hoor meermaals het woord Indonesia. Dan zegt iemand Molukkers. Het blijkt een manifestatie te zijn voor vrijlating van politieke gevangenen, dus een politieke bijeenkomst. Daarvan ben ik niet gediend, dus ga ik weg.

Dan zie ik langzaam over het fietspad een politiebusje aanrijden die halt houdt op gepaste afstand.

2. Half uur wachten
Hoe fijn een gezellige babbel te hebben om de tijd te doden. De heer was net als ik bij het eerste officiële optreden van Bernard Haitink geweest met de 7^e van Bruckner waarin ik voor het eerst de vermaarde Wagner tuba's heb gehoord en gezien. Het concert was voor ons beiden een buitengewone belevenis.

3. Interview met Joshua Weilerstein
Vooraf werd door Marije Bosnak een gesprek gehouden met Joshua Weilerstein. Gemoedelijk gekleed in shirt of overhemd gaf hij een hulde aan zijn zuster. "Zij is niet bang", verklaarde hij nadrukkelijk en dat zegt wat! Beiden komen uit een muzikale familie en hebben dus heel wat meegekregen. Ook zei Joshua wat over het huwelijk van Alisa die verleden jaar gehuwd is met een Venezolaan. Niet vertelde hij dat bij de huwelijksvoltrekking iets Joods aanwezig was, wat niet veel meer voorstelt dan dat 'n buitenkerkelijke protestant of katholiek nog iets van zijn jeugd reminiscenseert.

Joshua Weilerstein

Twee rijen leeg - een vorstelijk uitzicht

4. Celloconcert 1 van Sjostakovitsj
Het is lang geleden dat ik dit concert heb gehoord. Kan zijn dat het een feestelijke bijeenkomst was met koningin Beatrix waarbij haar huisvriend Mstislav Rostropovitsj in dit concertgebouw de twee cellowerken achter elkaar speelde.

Al de eerste tonen tonen de krachtdadigheid van de celliste maar het wordt steeds erger. Joshua had al gezegd dat er een solo van zo'n acht minuten zal komen waarbij, naar blijkt, de dirigent alleen maar hoeft te wachten. Er wordt over de snaren met een wildheid gesproken, soms geschreeuwd, met tussen door zoete pizzicati. Het zal doorleefde woede en onmacht van de componist geweest zijn doch zulke interpretaties zijn altijd speculatief. Merkwaardig is dat het orkest geheel andere muziek ten gehore brengt dan de cello, het lijkt wel of beide met elkaar botsen. Althans zijn het geen aangename harmonieën die je gewend bent.

Alisa Weilerstein dankt

Na afloop is het applaus daverend en moet de soliste in haar kardinaalkleding tweemaal terugkomen.


5. Ontmoeting in de Spiegelzaal
Opeens wordt ik in de pauze door Elsje aan mijn mouw meegetrokken. Cor begroet mij en ik geef de dame een zoen. Wat een verrassing het kunstenaarsechtpaar te zien op deze avond die toch geen Mahler of Bruckner heeft! Het een fijn gevoel ging ik terug naar mijn plaats. Een tweede verrassing dat mijn buurman mij een compliment gaf voor mijn avondkleding.

Het Nederlands Philharmonisch Orkest

6. Wandeling om bij te komen
Dat moest wel, meteen opstappen is te moeilijk. Ik maakte een rondje om het Concertgebouw heen en stapte langs de verlichte etalages aan de Van Baerlestraat.

Dan ging ik naar de Beethovenstraat en pakte de 5. Tot mijn schrik was die stampvol terwijl ik meestal in een relatief lege tram stap als de massa al weg is. 

7. De radio-opname
Deze was op maandagavond van de opname zondagmiddag. Ik had alles goed voorbereid maar miste toch een stuk van het celloconcert aangezien John Adams nu achteraan werd gegeven. Een ontzettende spijt maar een gedeeltelijke opname hoort eigenlijk niet thuis in mijn muziekbibliotheek. Het beste is te wachten tot Alisa wederkeert.

Van de Symfonie 2 in e, op. 27 (1906-07) van Sergei Rachmaninoff maak ik geen beschrijving anders dan dat de tuba van het Nedphil ditmaal prachtig was.

8. Toekomst
Voor het seizoen 2017-2018 heb ik geen plannen, als vrij man altijd bezwaarlijk, maar ik zie wel.

J.S. Bach De "Meezing"-Matthäus-Passion in Het Concertgebouw te Amsterdam op 6 april 2017

De tweede "Meezing"-Matthäus Passion maar nog beter!

De plaatsen werden alvast bezet door de Meezingers, te weten de koorleden van het Zing en beleef-koor, allen in keurig donkere kledij. De heren had ik al gezien in de Spiegelzaal, een enorm geroezemoes en mij verbaasd over hun prachtige kledij. Het is beslist geen smoking maar donker kostuum met knoopbedekt overhemd en strik. Ik zelf heb een smoking met zijden revers en biezen broek maar had dit op deze avond echter niet aangetrokken. Aangezien de heren allen exact dezelfde outfit hadden vermoed ik een centraal inkoopadres?

Er zijn duidelijke verbeteringen met de eerste "Meezing"-Matthäus-Passion, die van 1 april 2015: allereerst de keurige kleding en het Nieuw Amsterdams Kinderkoor.

De dirigent, Boudewijn Jansen verklaarde vooraf nog nooit zo een groot koor gedirigeerd te hebben.

Zing en beleef-koor links

Zing en beleef-koor midden

Zing en beleef-koor rechts

Vervolgens treden de leden van het Toonkunstkoor Amsterdam binnen en zetten zich links en rechts binnen de orkestruimte.

Toonkunstkoor Amsterdam rechts

De solisten en dirigent treden binnen.

Solisten en dirigent

Maar het verbluffendste geschiedt zonder dat ik hun binnenkomst opgemerkt had: het Nieuw Amsterdams Kinderkoor was gezeten vooraan, links en rechts. Bepaald een unicum. De jonge zangers en zangeressen hadden allen donkere kledij met een cumberband. De kleintjes zaten vooraan, de langere achter. Allen hebben gedurende de eerste helft constant geconcentreerd in houding gezeten. Ook met de grote koralen zongen ze gedeeltelijk mee.

Nieuw Amsterdams Kinderkoor rechts

Nieuw Amsterdams Kinderkoor links

Alle solisten vond ik schitterend.
Johannette Zomer, sopraan met een vlijmscherpe toonzuiverheid.
De alt (naam niet bekend) zong met bewogenheid en charme.
Peer Gijsbertsen, tenor en Frans Fiselier, bas mooie stemmen.
Erik Slik, tenor evangelist, had een iets zwakke stem.
Christoph Prégardie, tenor maar hier de baspartij, een volmaakte stem voor de Christus. Anders dan de voornoemden trad hij niet op de voorgrond.

In de zaal werd niet hoorbaar meegezongen, anders dan ik die met de koralen mee-neuriede. Menig bezoeker filmde naar hartenlust en zelfs een voor mij heeft hele stukken audio opgenomen.
Aan het armgezwaai zat er heel wat familie van koorleden in de zaal.

Het Concertgebouw Kamerorkest (vorig maal was het andere) viel allicht wederom op door de briljante fluiten. De opstelling was zoals gewoonlijk bij de Matthäus in twee delen. Links de blazers. Nogal midden de gamba

en daarachter de cello. 

De basviolist was ongewoonlijk gezeten, de bas had derhalve geen staartpen en nog fraaier de stemsleutel was geknikt als ik het goed gezien heb, want ik heb een tijdje gezocht waar deze musicus zich bevindt. In het midden het fraaie kistorgel.

In het rechterorkest bevond zich het klavecimbel, continu spelend maar vaak onopvallend (foto boven).

Het koor was zoals vroeger schitterend. Samen met het meezingkoor was er een volume dat ongekend is en alleen in een concertzaal gehoord kan worden. Wellicht door de reflectie van het volle geluid was er soms een fractie maatverschil maar ik kan mij vergissen.

De dirigent Boudewijn Jansen heeft een meesterwerk afgeleverd en verdient opneming in het Guinness!

Solisten en dirigent

Solisten en dirigent

Ook de cursusleider Hans Veldhuizen deelde in de dank van allen.

Moeten we nog bijkomen van zo een avond, ik wil nog niet weg. Even nog een babbel en dan maar naar buiten voor de sigaar.


Zie ook:

J.S. Bach De "Meezing"-Matthäus-Passion in Het Concertgebouw te Amsterdam op 1 april 2015

De Matthäus-Passion o.l.v. Ivor Bolton 18-3-2016

Friedrich Griese - studie

Bio-, bibliografisch en kritisch documentonderzoek en kijk op zijn tijd van de romancier

Friedrich Griese (1890-1975),

op basis van het manuscript 31 januari 1979.  Boekvorm DIN A4, 167 pagina's (maart 2017).

Privé-uitgave, niet in de handel.

GRIESE INLEIDING


Wij hebben de eer onze tekstkritische studie over de Duitse letterkundige Friedrich Griese voor te leggen.

Het betreft de privéstudie aan de UB 1976-1979, met aanvullende documentatie uit heel Europa.

Het is geen leesboek, eerder een naslagwerk of bibliografische encyclopedie.

Het lijdt geen twijfel dat doelbewuste afstand gehouden is geworden tot de talrijke vermeldingen van vreemde namen en zwaarwichtige woorden uit de vooroorlogse Duitse tijd doch laten wij de schrijvers en zijn critici ten volle aan het woord komen echter niet zonder becommentariëring. Alles dient de investigatorische belangstelling.

Met gestrengheid hebben wij de manuscripttekst getypt zoals hij in 1978/9 geschreven geworden is teneinde de authenticiteit te waarborgen. Slechts hier en daar zijn kleine correcties en aanvullingen aangebracht en die moeten kunnen.

De gegevens zijn voor de periode na 1979 niet geactualiseerd, het boek is dus een tijdsdocument.

Het boek is niet geschikt voor iedereen aangezien minstens verwacht wordt een voorkennis te beschikken over de Duitse tijd, letterkunde en toenmalige cultuur alsmede over de jaren na de WOII. Minder krijgskunde dan politieke geschiedenis en cultuurpolitiek. Daarom is het ook niet in de handel. Onze studie is bestemd voor instituten van universiteiten en voor oudere personen onzer persoonlijke keuze.

Mailto: J.A. Heitmann
             AMSTERDAM

Een Koopermoolen die plots ophield met draaien

Nu ik een opname gehoord heb van Henk Elsink die Wim Sonneveld ontvangt moet ik zeggen dat die twee perfect samenwerkten. De bekende liedjes doen goed.

Elsink trad op in zijn eigen theater + restaurant De Koopermoolen aan de Warmoesstraat. Na vele jaren ging de zaak in de 70er failliet en maakte hij een doorstart. Of liet hij failliet gaan? Ik vond dit maar raar zijn crediteuren in de koude te laten staan. En willen die dan wederom nog wel zaken doen?

Misschien was hij op zijn 53e vermoeid geworden en zocht hij een escape. Dit moet hij verricht  hebben als schrijver van thrillers, zo ik las. Inderdaad is jezelf beschermen een goed principe want het hart van collega Wim ging er op zijn 57e mooi aan onderdoor. Ze spreken wel de kaars niet aan twee kanten aansteken.

Elgar 3 maart 2017 met het KCO o.l.v. Sir John Eliot Gardiner

Weer naar het Concertgebouw. Van afstand zie ik het verlichte bouwwerk en smul nu al van de heerlijke sfeer binnen. Het is een andere wereld, hemelse wereld.

Het Concertgebouw vanaf het Ravensbrückmonument Museumplein

Als ik eenmaal gezeten ben in een nog aardig lege zaal krijg ik een verbazing dat de onbemande basviolen links op het podium staan opgesteld. Ik maak een opmerking tot mijn buurman die mij verklaart over een "Duitse opstelling". Dit blijkt inderdaad waar te zijn.

Vooraan van ltr: Eerste violen, altviolen, celli en tweede violen. Deze laatste zijn nu goed te zien!
Daarachter van ltr: Basviolen, harpen, hout, koper.
Achteraan van ltr: Slagwerk met tamboerijn, triangel, bekkens, grote trom en pauken.
(Orgel.)
De dirigent staat eigenlijk links van het midden en rechts naast hem is plaats voor de zangeres.

We zien het podium volstromen, veel vrouwen. Nog nooit zijn de tweede violen zo goed te zien geweest. Het wachten is op de dirigent Sir John Eliot Gardiner CBE, die toevalligerwijs precies een week ouder is dan ik. Dit is toch mooi geregeld van boven, nietwaar?

Opvallend dat vier Japanse girls op de podiumtrap de orkestplaatsen nauwkeurig bekijken. Ze hebben allen gitzwart halflang kapsel en witte rokken.

Als Eliot Gardener de trap afdaalt blijkt hij een forse man te zijn.

Onverwacht voor een Engelsman. Hij heeft een rechte rug, klimt zonder moeite. Voordeel is dat de muziek van Elgar zware grote lijnen heeft, de bewegingen van de dirigent zijn navenant.

Elgar - Ouverture Cockaigne, op. 40 'In London town' 
Eigenlijk zonder al te veel inleiding komt de muziek in volle kracht opzetten, we zitten midden in de drukke stad. Soms felle passages, dan weer tot rust komen. Alles is melodieus. De harpen kan je soms een tokkel horen geven, het orgel speelt constant mee maar het is op zich niet te horen, de pijpen vermengen zich met het volumineuze geheel. Het verschaft de Elgarmuziek een wondervolle bas-basis. Opvallend ook de soms opstijgende klank waarop deze plots afgebroken wordt. Dan komen ze allen weer opzetten. Het is een spanningstrekker.

Mahler - Rückert-Lieder 
De schitterende Zweedse zangeres Ann Hallenberg (1967), mezzosopraan, komt op, ze wordt hartelijk begroet. Ze heeft een klein partijboekje. Het gehele werk zal uiterst beheerst en soft worden, heus geen Elgar-volumineuziteit. Soms iele klanken, soms bijna stil. De zaal is ook muisstil. Ze begint een hele tijd met beheerst volumen, dan komen er krachtigere zangklanken. Ik geloof toch echt maar vier van de vijf Lieder.
Dan komt de Um Mitter Nacht. De zangeres gaat midden in het orkest op 'n lege plaats staan. Haar zachte zanggeluid mengt zich met de iele klanken van de orkestleden. Wat een vondst! De zaal is volkomen stil. De nacht is stil. Het is 'n levenseinde. Steeds deze drie woordjes, zacht, iets meer en dan weer zacht een kabbeling, het is een betovering. Blazers in solo geven soms zachte klanken, de zangeres zingt onverdroten door. Als het uit is kunnen we even adem bijhappen.
Het laatste lied ben ik vergeten.

Elgar - Tweede symfonie in Es, op. 63  
Slechts wat noten ken ik van deze tweede symfonie, het is een weinig gespeeld werk. De eerste is me goed bekend, de zware thematiek met lange lijnen en die begint met een soort treurmars. De derde is voltooid door meerdere competente muziekkenners. Nu dan de tweede die mij dus een hernieuwde kennismaking betekent o.l.v. een geboren Engelsman.
Wat een merkwaardig begin: de violen maken een kort glissando waarop het gehele orkest volgt met een totale bezetting. Steeds meer zullen deze glijders vertoond worden, als alle musici dit doen geeft alles een bazareffect. Steeds weer de afwisseling van pia en tutti. Er is weinig nazingbare melodie in te ontdekken maar het geheel blijft een fascinatie. Er lijkt geen eind aan te komen, de verbeelding van Elgar is onuitputtelijk. Men zou de symfonie oneindig kunnen herhalen, niemand die het merkt.

Het applaus is overweldigend en dat na Haitink op 16 februari al. Eliot Gardener moet tweemaal terugkomen. Zondag hierop is de uitvoering rechtstreeks die ik heb opgenomen.

Sir John Eliot Gardiner CBE - dirigent

Lees ook: Elgars Enigma-Variaties

Bruckners 7e met het KCO o.l.v. Bernard Haitink, donderdag 16 februari 2017

Toen na het langdurig slotapplaus de maistro Bernard Haitink jammergenoeg eindelijk wegbleef, wisten wij nog niet dat de locoburgemeester de formidabele prijs Commandeurschap in de Orde van de Nederlandse Leeuw ging uitreiken. Dit vernam ik niet eerder dan in het radionieuws in de nacht.

De immer indrukwekkende gevel

Al voor het begin had ik een fijne babbel met mijn buurman. Hij kende Wagner en antwoordde lid te zijn (net als ik geweest) van het Wagnergenootschap, echter de 70^er niet gekend te hebben met Dr. Herman Hoelen als voorzitter. Daarover vertelde ik hem wat meer. Maar ook van Bruckner wist hij veel en onze kennis ging gelijk op.

Ik zag geen batterij aan microfoons hangen. Dan lijkt het er op dat de uitzending op zondagmiddag 19 februari (14u) een rechtstreekse uitzending zal worden. Ik was donderdag erbij!

Uitgevoerd worden:
Claude Debussy Prélude à l'après-midi d'un faune
Claude Debussy Trois nocturnes
Anton Bruckner Symfonie nr. 7
Programma

De uitvoerenden:
Bernard Haitink, Eredirigent, chef-dirigent 1961-1988
Nederlands Kamerkoor (dames)
Het KCO.
Ik kon het niet laten de uiterst rechtse zangeres met rood haar op te merken. 

De Prelude was overal zacht en soft. De beroemde fluiten die telkens weer opkomen. Dan de onverwachte wending na de ogenschijnlijke melodie die uitnodigt tot een ander hoofdstuk. Opmerkelijk de bassisten zo voorzichtig te zien spelen, soms een kleine toon en veelal een tokkel.
Er volgde een kort applaus. 

Debussy met de twee harpen

In de Nocturnes was het begin eveneens zacht. Nu viel op dat de dames links en rechts van het orgel eigenlijk in stereo-opstelling waren met een afzonderlijke partij. Nooit geweten vanuit de uitzendingen op de radio! Maar dan zie je evenmin de uiterst rechtse met rood haar.
Ook hier weer omfloerst spel tot dat het feller wordt. Maar dan nog zacht want de acht bassen blijven ondergeschikt in de volumevorming. De dames komen nu goed los en zingen, zonder woorden, een forse hoeveelheid melodie. Elke herhaling is weer even mooi.

Na de pauze de pièce de résistance: Bruckners 7e. Zowat elke noot ken ik hiervan en zie de herkenning als een bevestiging van mijn genotswereld. Mijn buurman moet deze muziek ook grondig kennen. We zien links achter de vier Wagnertuba's plaatsnemen, kopergele instrumenten die je stevig moet omarmen. 

Vier wagnertuba's

Het blijkt dat deze of met zijn vieren, of tweeën spelen en dan nog twee verschillende partijen. De klank die hieruit voortkomt is van een weldadige hemelse warmte, mijn buurman had er  prachtige woorden voor. De bassen kunnen nu hun volste kracht tonen, de celli doen zichtbaar de uiterste moeite gezamenlijk op te trekken. Trompetten waren niet zichtbaar, de trombones wel die over de hoofden van de musici direct mijn richting inblazen. De zilveren tuba was in maat, dit i.t.t. tot die in het NedPhil waar deze naar mijn domme idee immer net even te laat is, maar dat kan een kwestie geweest zijn van accoustiek.
Brucker is van oneindige herhaling maar elke keer is het prachtig.
De dirigeerwijze van de maistro is rustig, de bewegingen zijn minimaal, Soms laat hij de vingers van zijn linkerhand trillen. Hij buigt wel voorover, links en rechts. Ik zag geen aanwijzingen voor het koor of het moet een mij ongemerkt vingerteken zijn. Maar deze girls zijn dan ook bester klasse.
Het eind voel je aankomen, spijtig dat het voorbij gaat. En dan... breekt het stormachtige applaus uit, waarbij de maistro 2½ maal moet terugkomen. 

Haitink feliciteert de aanvoerder celli

Als hij wegblijft is het voorbij. De zaal verlatend zie ik de glanzende hobo van dichtbij; wat een kunstzinnig apparaat.

Bewijs van toegang

Dan met 'n sigaar naar huis.
















 

Sluipmuziek op NPO Radio 4 klassiek is ziek

Sluipend wordt tussen de klassieke muziek 'n Noord-Afrikaans jengelmuziekje gegooid. Het vindt plaats op NPO Radio 4, zonder al teveel commentaar. Nu zijn er Joodse componisten van wie wel informatie wordt gegeven, zeker voor componisten en musici gerelateerd aan WOII. Maar nu is er een van directiewege belangstelling kweken voor niet-Westerse muziek. We hebben op deze zender evenmin Japans of Indiaas. Het is derhalve een waarlijk sjoemelen in doelstelling en beleid waarvoor dit radiostation is opgericht, de 80^er, met o.a. Rudy Kousbroek als initiator.

Normen en Waarden

Weihnachtsoratorium van J.S. Bach in het Concertgebouw o.l.v. Trevor Pinnock

Op Eerste Kerstdag 2016 werden de cantates IV, V en VI uitgevoerd door het Concertgebouworkest, het Nederlands Kamerkoor en vier Duitse solisten. De leiding had de Britse barokspecialist Trevor Pinnock.
BWV 248 (1734-35) nrs 36-64.

Marlis Petersen sopraan, Ursula Eittiger alt (eigenlijk mezzo), Trevor Pinnock op de rug, Daniel Behle tenor en Michael Nagy bariton.

In 1966 was ik al aanwezig met Theo van der Bijl met het KCOV. Een wild slaande dirigent, met sisgeluiden en wolkjes speeksel.

Hier nu speelde Trevor Pinnock de klavecimbel continuo, staande. Geen baton aangezien hij ook moest spelen. Op de tv geleek het alsof hij op een hoge stoel zat. De partituur moet met de linkerhand worden gebladerd zodat hij enige basmaten doet missen. Leo van Doeselaar kistorgel die ik ook zag in de Matthäus o.l.v. Yvor Bolton.

De drie cantate's werden zonder pauze uitgevoerd.

Indrukwekkend het Nederlands Kamerkoor met grote discipline. Het koraal 59 Ich steh an deiner Krippen hier werd zonder voorgehouden muziekboek gezongen en dus des te indrukwekkend.
Het KCO in kleine bezetting.
De hobo en oboe d'amore kregen extra aandacht.
De dirigent gaf een fraai boeket aan de dame in het orkest.
Ik heb een digitale opname van 150MB.